Nieuws

19 mei 2026

Veelbelovend, maar niet geland: zes lessen uit een zorginnovatiepilot

Novicare onderzoekt veel nieuwe werkwijzen voor behandelaren in de langdurige zorg en is al ver in het gebruiken van zorg op afstand. Nieuwe zorgtechnologie die daaraan bijdraagt proberen we daarom graag uit. Vorig jaar testten we een nieuw, innovatief hulpmiddel dat onder andere long-, hart- en buikgeluiden kan registreren en zo medisch behandelaren op afstand kan laten meekijken en -luisteren bij onderzoeken die normaal alleen fysiek mogelijk zijn. Spannend, maar kansrijk dachten ook projectleiders Carlijn van der Paauw en Désirée van der Heide.

“De kwaliteit van de beelden en geluiden was verbluffend,” zegt Carlijn. “Tijdens de eerste demonstraties waren de aanwezige medici laaiend enthousiast. Vooral over het op afstand beluisteren van longgeluiden. Dat zou mogelijk een groot verschil kunnen maken voor het op afstand beoordelen van niet-planbare, urgente medische vragen bij de Dagwaarneming.”

 

Door telefonisch contact aan te vullen met beeld- en geluidsmateriaal (zoals hart- en longgeluiden) zou de medisch behandelaar op afstand beter kunnen beoordelen: kan dit telefonisch worden afgehandeld, of moet ik alsnog iemand langs sturen voor een beoordeling op locatie?

De eerste praktijkervaringen

Toch verliep het anders dan gehoopt. “We zijn begonnen met kleine pilots in twee regio’s, bij zorgteams en de Dagwaarneming. Verpleegkundigen vonden het apparaat fantastisch om te gebruiken,” vertelt Carlijn. Désirée vult aan: “Ze kregen meer verantwoordelijkheid, hun werk werd uitdagender en cliënten werden sneller geholpen. Ook medisch behandelaren zagen de potentie, maar moeten tegelijkertijd volledig kunnen vertrouwen op metingen op afstand. Dat is in de praktijk lastiger dan gedacht, vooral wanneer de toepassing niet al is geïntegreerd in de dagelijkse werkzaamheden.”

 

 

Met de finish in zicht

De veelbelovende innovatie haalde de eindstreep niet, zelfs niet na meerdere rondes testen, trainen en aanpassen. Dat lag niet aan de techniek, maar aan de context waarin deze werd ingezet. De urgentie voor het structureel gebruiken van deze technologie bleek op dit moment nog niet aanwezig. De Dagwaarneming beschikt over de mogelijkheid tot het starten van een videoverbinding wanneer dat nodig is. Er wordt geen noodzaak ervaren om meer metingen op afstand te gaan doen. Ondanks de (uitstekende) technische mogelijkheden bleef het gebruik daarom te laag.

Carlijn van der Paauw, projectleider bij Novicare

 

Wat ook naar voren kwam, is dat de toepassing mogelijk meer slagingskans heeft in andere contexten dan waarvoor deze pilot was ingericht. Zo kan het hulpmiddel bijvoorbeeld worden ingezet voor scholingsdoeleinden, supervisie of de opvolging van (planbare) evaluaties.

Lessen voor de toekomst

Tegelijkertijd leverde de pilot waardevolle inzichten op. Uit de evaluaties kwamen een aantal noodzakelijke randvoorwaarden naar voren voor de succesvolle implementatie van een nieuwe werkwijze als deze – ook als er wél voldoende urgentie is voor een nieuwe toepassing. We vatten deze lessen samen als tips die relevant zijn voor iedereen die zich met innovatie in de zorg bezighoudt:

 

Tip 1 – Urgentie “De belangrijkste tip is dat de innovatie niet alleen meerwaarde moet hebben, maar een door de gebruikers ervaren probleem moet oplossen. Het doel voor cliënten, medewerkers en organisatie moet duidelijk en praktisch relevant zijn. Zonder urgentie, geen draagvlak.”

 

Tip 2 – Voldoende gebruik “De innovatie moet voldoende gebruikt worden om hem een kans te geven. Een kleine pilot lijkt aantrekkelijk, maar iedereen die een innovatie gebruikt moet eraan wennen. Ook al is hij of zij dolenthousiast en vast van plan om ermee aan de slag te gaan.”

 

Tip 3 – Bouw vertrouwen “Voor de medisch behandelaar vraagt dit type technologie op afstand om vertrouwen opbouwen. Ook al zijn de onderzoeksdata super goed, soms voelde het anders: hoor ik alles goed? Zie ik genoeg? Vertrouwen komt pas met veel vlieguren. Neem die tijd.”

 

Tip 4 – Educatie “Het apparaat werkt enorm intuïtief, maar werken met nieuwe apparatuur blijft een vaardigheid die getraind moet worden. Werk niemand te snel in. Laat verpleegkundigen en behandelaren samen oefenen. Gun iedereen de tijd vertrouwd te raken met een nieuwe technologie.”

 

Tip 5 – Werkafspraken “Mensen grijpen uit gewoonte terug op wat ze kennen. Zeker in urgente situaties. Bijvoorbeeld tijdens spoedmomenten, dan moet het hulpmiddel direct voor het grijpen liggen. Met een volle accu en op de afgesproken plek.”

 

Tip 6 – Eigenaarschap “Het werkt alleen als iemand continu het proces bewaakt totdat nieuwe werkwijzen zijn ingesleten. Een project- of teamleider kan voor de nodige, positieve verandering zorgen. Innovatie vraagt blijvende aandacht, anders zakt het weg.”

“Uiteindelijk gaat het om vlieguren, context, processen, cultuur en de afspraken die je met elkaar maakt. Technologie landt niet vanzelf.”

Techniek versus context

Wie terugkijkt op deze pilot en andere vergelijkbare initiatieven, ziet een terugkerend patroon: niet de techniek, maar de context bepaalt of een zorginnovatie slaagt. “Het apparaat zelf functioneerde uitstekend,” benadrukt Désirée. “Alle vinkjes stonden op groen. Maar uiteindelijk gaat het om vlieguren, context, processen, cultuur en de afspraken die je met elkaar maakt. Technologie landt niet vanzelf.”

 

“En toch zijn we niet teleurgesteld”, vertelt Carlijn. “We hebben enorm veel geleerd. De gebruiksvriendelijkheid van de nieuwe generatie apparatuur is enorm verbeterd. Dat maakt nog duidelijker wat de zachtere randvoorwaarden zijn voor innovaties. Dat nemen we mee. Soms moet je iets proberen om te testen of de timing al goed is. Deze pilot was net iets te vroeg. Maar wij zijn ervan overtuigd dat het niet meer lang zal duren voor het gebruik van technologieën als deze vanzelfsprekend wordt. Wat nu nog niet als noodzakelijk wordt ervaren, is straks misschien wel onmisbaar.”

Désirée van der Heide, projectleider bij Novicare

 

Wil je met ons verder praten over geleerde lessen op het gebied van zorginnovatie? Of heb je zelf een tip die je met ons wil delen? Stuur ons een mail, we gaan graag met je in gesprek.

Meer nieuws

Meld je aan voor onze nieuwsbrief