Nieuws

24 februari 2026

SI-therapie: geprikkeld door zintuigen

Een cliënt in het verpleeghuis die steeds roept, afweer heeft bij de ochtendzorg of onrustig is. Een nare situatie. In de eerste plaats voor de persoon zelf, maar ook voor de familie, de medebewoners en het zorgteam. “Door de sensorische informatieverwerking goed in kaart te brengen, kun je de zorg beter afstemmen op de behoefte van de cliënt”, vertelt ergo- en SI-therapeut Aniek Schulting. Samen met haar collega Alize Hietbrink, GZ-psycholoog, gaat ze dieper in op de toegevoegde waarde van SI binnen de multidisciplinaire samenwerking.

Als ergotherapeut had Aniek geregeld het idee dat de klachten die bij haar cliënten speelden hun oorsprong vonden in de prikkelverwerking. Bij ouderen en mensen met niet-aangeboren hersenletsel verloopt deze verwerking vaak moeizamer. “Het triggerde me om er meer over te leren, zodat ik met een bredere blik naar hen kan kijken en hen beter kan ondersteunen.” ‘Doen!’ zei haar regioleider toen Aniek haar wens kenbaar maakte om de opleiding tot SI-therapeut te volgen. Novicare investeert graag in verdiepende en/of verbredende scholing van haar behandelaren. “Ik vind het mooi dat ik nu de oorsprong van bepaald gedrag kan duiden”, vertelt Aniek.

 

 

Over- of onderprikkeling

Bij een verstoring in de informatieverwerking denken we snel aan overprikkeling: zintuiglijke ervaringen die intens beleefd worden, zoals hard praten, een stevige handdruk of veel bewegende beelden. Maar klachten kunnen ook ontstaan door onderprikkeling, wanneer zintuiglijke signalen niet meer goed binnenkomen.

Iemand voelt bijvoorbeeld zijn eigen arm niet, wat het draaien tijdens de ochtendzorg tot een onveilige ervaring kan maken. Of iemand heeft heel veel tijd nodig om door te laten dringen wat de verzorgende zegt. Ook deze persoon kan het zorgmoment als onveilig ervaren, wanneer de handeling te snel volgt op de aankondiging. Dan is de pyjama al uit voordat iemand dit begrijpt.

 

Aniek Schulting, ergotherapeut en SI-therapeut bij Novicare

Met elkaar kijken

“Het kan heel intens zijn als een cliënt continu roept of schreeuwt of bijvoorbeeld steeds heel hard op de tafel klopt”, vertelt Alize. “Dan kijken we als multidisciplinair behandelteam samen met het zorgteam naar wat er aan de hand is. Belangrijk is dat een eventuele lichamelijke oorzaak voor het gedrag, zoals een blaasontsteking of schildklierprobleem, wordt uitgesloten. Geregeld zijn ook de fysiotherapeut, logopedist en/of diëtist betrokken. Komen wij er niet uit of vermoed ik dat het probleem ligt op het gebied van prikkelverwerking, dan stel ik vaak voor om er een SI-therapeut bij te betrekken. Ik werk zelf veel samen met Aniek.”

 

Alize analyseert als GZ-psycholoog iemands cognitie, emotieverwerking en gedrag. De SI-therapeut brengt in kaart of het thema prikkelverwerking aan de orde is, vaak met het afnemen van specifieke vragenlijsten bij de Eerst Verantwoordelijke Verzorgende en de familie, die ook waardevolle informatie kunnen bieden aan de medebehandelaren. Hierna adviseert de SI-therapeut over mogelijke vervolgstappen.

 

Aniek: “Als de partner bijvoorbeeld aangeeft dat de cliënt thuis ook elke nacht om 4.00 uur wakker werd, dan is het niet gek dat dit eveneens in het verpleeghuis gebeurt en valt dit niet onder de noemer slecht slapen. En wanneer ik van Alize weet dat een cliënt naar nabijheid verlangt, dan stel ik niet voor om diegene alleen op de kamer te plaatsen om overprikkeling tegen te gaan. Voor deze persoon zoek je een andere oplossing.”

Alize Hietbrink, GZ-psycholoog bij Novicare

‘Wat moet ik hiermee?’

Eén cliënt van Alize was onrustig en sliep slecht. “Hij stelde steeds vragen, zoals ‘Wat moet ik hiermee?’, wijzend naar zijn agenda. Door zijn cognitieve achteruitgang kon hij functie en voorwerp niet meer met elkaar verbinden. Dit zorgde bij hem voor onrust en frustratie. Ik heb Aniek toen gevraagd om mee te denken over zijn kamerindeling.”

 

Aniek signaleerde dat er alleen maar statische prikkels op zijn kamer aanwezig waren, waaraan hij geen betekenis kon geven: “Samen met de familie heb ik gekeken wat we hieraan konden veranderen. We haalden losse voorwerpen weg, maakten de boekenkast dicht en zorgden dat zijn raam vrij was. Hierdoor kon hij naar buiten kijken, naar bomen, vogels en voorbijgangers: dynamische prikkels die voor hem goed te begrijpen zijn en daardoor kalmerend werken. Sindsdien slaapt hij beter en roept hij minder.”

 

Positieve prikkel

Niet alleen Alize en Aniek leren van elkaar, ook het zorgteam krijgt meer kennis door de gezamenlijke overleggen. Alize: “Soms passen ze zelf al een aanpassing in prikkels toe door bijvoorbeeld een sterrenhemel tijdens het zorgmoment te projecteren om de cliënt af te leiden. Of zetten ze een robothond in, een knuffeldier dat reageert op geluid, beweging en aanraking. Een robothond kan de cliënt nabijheid en hiermee rust bieden.”

 

Beiden worden door de samenwerking geprikkeld om de zorg voor de cliënt verder te versterken. Aniek: “Door de zintuigen mee te nemen, kun je de zorg beter afstemmen op de behoeften van de cliënt.” Alize vult aan: “De SI-therapeut kijkt heel praktisch, waardoor de adviezen makkelijk toepasbaar zijn en een groot verschil kunnen maken.”

 

 

Meer weten over de manieren waarop Novicare behandelzorg versterkt? Stuur ons een bericht, we gaan graag met je in gesprek. Benieuwd hoe het is om bij Novicare te werken? Plan dan een digitaal koffiemoment in met een van onze regioleiders en bespreek wat jij zoekt in een functie.

 

Meer nieuws

Meld je aan voor onze nieuwsbrief