Kwetsbare ouderen krijgen acute medische behandeling buiten het ziekenhuis: het succes van de AMU

Vier gelijkgestemden met hart voor toekomstbestendige spoedzorg én de kwetsbare oudere patiënt. Een ijzersterk geloof in hun plan. En vooral: het lef om elkaar te vertrouwen. Zo kwam de Acute Medical Unit (AMU) voor ouderen in Haarlem tot stand, een samenwerking tussen het Spaarne Gasthuis, de JacobKliniek en Novicare als behandeldienst. De pilot van ruim negen maanden is veelbelovend: cliënten en betrokken professionals zijn meer dan tevreden, de doorstroming op de spoedeisende hulp verbetert en de kosten voor de maatschappij zijn lager. Wat maakt deze aanpak zo krachtig?

Aan de basis van dit plan staan specialist ouderengeneeskunde (SO) Tjomme de Graas, namens Novicare werkzaam bij de JacobKliniek, manager Zorg Nancy Weema van de JacobKliniek en internisten Marco Goeijenbier en Nannette Huizenga van het naastgelegen Spaarne Gasthuis. Zij zagen dezelfde urgente vraag: kwetsbare ouderen die acute zorg en behandeling nodig hebben, maar voor wie het ziekenhuis niet altijd de beste plek is. Daar verblijven zij soms onnodig lang en lopen zij risico op bijvoorbeeld functieverlies of een delier.

Het lef om elkaar te vertrouwen

De belangrijkste succesfactor achter de AMU volgens Tjomme? “We geloofden heilig in dit plan en in elkaar en we hadden het lef om op elkaar te vertrouwen: wat er ook gebeurt, we komen er samen uit.” Nancy: “Dit maakte dat we ervoor konden gaan, al waren nog niet alle oplossingen rondom beschikbaarheid en financiering voorhanden. Want ook al paste de AMU binnen het Transformatieplan Acute Zorg van het ROAZ, projectgelden waren niet beschikbaar. Met alleen de financiële steun van het bestuur van de JacobKliniek gingen we van start.”

 “Vanuit het Spaarne laten wij vol vertrouwen patiënten die wel ziek zijn, maar geen IC- of andere hoogcomplexe medisch specialistische zorg nodig hebben, opnemen op de AMU”
– Nannette Huizenga, internist bij het Spaarne Gasthuis

De VVT kan heel veel

Internist Nannette (Huizenga) sluit zich graag bij bovenstaande woorden aan. Dit grote vertrouwen in elkaar startte tijdens de Covid-epidemie, vertelt ze: “Tjomme en ik richtten toen een Covid-unit op in de JacobKliniek om het ziekenhuis te ontlasten. Wij konden destijds de grote toestroom van doodzieke mensen niet aan. Patiënten gingen met antibiotica en zuurstof naar de speciale unit en dit liep hartstikke goed. Toen zagen we: de VVT kan heel veel. Zo werd het zaadje geplant om de huidige patiëntenstroom om te buigen.”

Inhoud, structuur en het juiste team

Ook Nannette geeft aan dat de kracht van de AMU zit in het feit dat het vanuit de praktijk door dokters is bedacht. “Maar”, zegt Nancy, “structuur, data en daadkracht hadden we eveneens nodig om de voortgang te behouden. Daarin waren Anita de Rooij namens het Spaarne Gasthuis en Désirée van der Heide, projectleider namens Novicare, goud waard voor de AMU.” De juiste timing speelde verder een grote rol. Tjomme: “Ik had het met niemand anders kunnen doen dan met het huidige team binnen de JacobKliniek: zij zijn net zo ‘gek’ als ik. Zij zien de noodzaak tot verandering en durfden om te schakelen van revalidatiezorg naar acute zorg. Ik wist daarnaast dat wij hier met elkaar gewoon heel veel lol in zouden hebben.”

Al doende leren

Dit enthousiasme werkte als een vliegwiel: voor andere betrokkenen om mee te pionieren; als houding bij uitdagingen: laten we ervan leren met elkaar. Een voorbeeld is een patiënt bij wie op de SEH bloedkweken waren afgenomen. Toen daar dagen later een afwijkende bacterie uitkwam, bleek de patiënt al op de AMU te liggen. De microbioloog moest via omwegen ontdekken waar deze was. Tjomme: “Dit hadden we niet voorzien, maar onze kracht is dat we vervolgens samen kijken hoe we het beter kunnen organiseren.” Inmiddels krijgen microbiologen dagelijks een overzicht van AMU-patiënten en kunnen zij direct bellen als er iets uit de kweken komt.

Ruimte voor goede gesprek

Op de AMU is bovendien meer ruimte voor het goede gesprek. Tjomme: “In het ziekenhuis ligt de focus eerst op de medische problematiek en daarna op het natraject. Bij ons is er eerder ruimte om met patiënt en familie te bespreken: wat wenst u nog? Wilt u dat we alles uit de kast trekken of slaat u liever een ander pad in?”

Een ander sterk punt volgens Mandy is het directe, telefonische contact van arts tot arts bij de overdracht: “De triage verloopt hierdoor heel goed en wij weten precies wie we binnenkrijgen. Daarnaast is deze uitwisseling leuk en leerzaam voor beide partijen.” Ook specialisten en SEH-artsen uit het Spaarne komen geregeld kijken. Zij merken de rust op de AMU op. “Ik snap wel dat mensen hier minder snel een delier ontwikkelen”, zei een van hen.

Waarde voor het ziekenhuis

“Met de (ouderen)zorggolf die eraan komt, is het bestaan van de AMU inderdaad een fantastische uitkomst”, reageert internist Nannette. “Vanuit het Spaarne laten wij vol vertrouwen patiënten die wel ziek zijn, maar geen IC- of andere hoogcomplexe medisch specialistische zorg nodig hebben, opnemen op de AMU. Hierdoor kunnen wij in het ziekenhuis patiënten opnemen, die deze zorg wel nodig hebben. Zonder de AMU hadden we bijvoorbeeld de laatste influenzagolf niet aangekund. Wij hebben regelmatig een beddenprobleem, ook doordat er patiënten liggen voor wie nog geen vervolgzorg gevonden is. Dankzij de AMU neemt dit af en dat is veel waard. Nu kunnen wij ons op onze kerntaak richten.”