Nieuws

24 september 2026

Samenwerking tussen GHZ en GGZ: het kan wél!

Bij het Agathahuis in Oostvoorne, een woonvorm voor mensen met een licht verstandelijke beperking, komen twee werelden samen: de gehandicaptenzorg (GHZ) en de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Arts VG Judith Steemers van Novicare en sociaal psychiatrisch verpleegkundige Mirjam Poljakovic van Antes trekken op deze locatie van gehandicaptenzorgorganisatie Gemiva met elkaar op, uniek in het veld. Een groot deel van de bewoners heeft een voorgeschiedenis in de psychiatrie door psychotische klachten, stemmingsproblemen of middelengebruik. “We hebben elkaar nodig om hun de best mogelijke zorg te bieden.”

‘Hi Mirjam’, klinkt het als ze de woonvorm binnenkomt. Voor alle bewoners, ook voor hen die ze niet in zorg heeft, is ze een vertrouwd gezicht.  Al jaren bezoekt zij de locatie zeer regelmatig. “Onze nauwe, vakoverstijgende samenwerking is al uitzonderlijk”, vertelt Judith, “maar dat Mirjam al zolang op deze plek komt, maakt de meerwaarde nog groter. Door de band die zij heeft opgebouwd, voert zij kwalitatief goede gesprekken.”

In vertrouwen loslaten

Judith ziet haar cliënten minder vaak, zo’n zeven keer per jaar heeft zij er een consultdag. Dan ziet en evalueert zij de cliënten. Mirjam sluit hierbij aan als het ook een cliënt van haar betreft. Wanneer nodig wordt Judith als arts VG benaderd met vragen. De cliënten hebben allen hun eigen kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een psychiatrische aandoening. Judith: “Wanneer ik het vermoeden heb dat psychiatrie meespeelt bij een cliënt, vraag ik Mirjam om langs te gaan. Doordat zij het stukje observatie en medicatievraagstukken oppakt, kan ik beter sturen en het in vertrouwen loslaten.” “En ik pak de verwijzing meteen op”, vult Mirjam aan, “laagdrempelig en zonder wachtlijst.”

 

 

Elkaar nodig hebben

Deze samenwerking is een voorbeeld van stepped care: het inzetten van de juiste expertise op het juiste moment. Beiden geven aan elkaar nodig te hebben om cliënten de best mogelijke zorg te kunnen bieden. Mirjam: “Mensen met een verstandelijke beperking vormen echt een andere doelgroep dan waar wij normaal gesproken mee werken. Zij reageren vaak anders op medicatie, kennen andere lichamelijke problematiek en andere begeleidingsbehoeften. Zo hadden we eens een cliënt bij wie ik psychiatrische problematiek vermoedde. ‘Laten we eerst somatische oorzaken uitsluiten’, reageerde Judith toen. En inderdaad, een blaasontsteking bleek de oorzaak te zijn van het veranderde gedrag.”

Mirjam Poljakovic, sociaal psychiatrisch verpleegkundige bij Antes

Holistische blik

Judith bekijkt de cliënt samen met de gedragswetenschapper vanuit een holistische blik: wie is deze persoon, hoe reageert iemand en hoe ziet de omgeving eruit? In de GHZ heb je immers niet alleen met de cliënt te maken, maar met diens hele systeem. Het Agathahuis is de enige locatie waar ze samenwerkt met een psychiatrisch verpleegkundige. “Op andere locaties ben ik soms echt zoekende waar ik (op korte termijn) deze expertise vandaan kan halen.”

Dingen klein houden

Als sociaal psychiatrisch verpleegkundige kan Mirjam ook een stukje psycho-educatie verzorgen, bijvoorbeeld rondom psychose en medicatie. Judith: “Het is helpend als zij de begeleiding en familie kan meegeven dat bijvoorbeeld het effect van de medicatie nog komt. Onrust verandert hierdoor sneller in rust, zeker als ik het vergelijk met locaties waar deze samenwerking tussen GHZ en GGZ niet bestaat. We kunnen dingen klein houden.”

 

 

Snel bergafwaarts

Dit speelde bijvoorbeeld bij een cliënt die na een ziekenhuisopname ander gedrag liet zien. De begeleiding gaf aan dat hij meer paranoïde was en veel zorg vroeg. Ze wilden weten of zijn antipsychotica medicatie bijgesteld kon worden. Judith vroeg Mirjam poolshoogte te nemen. Judith: “Een ziekenhuisopname is stressvol voor deze groep, daarnaast had de cliënt lichamelijk flink ingeleverd. Prikkels kon hij moeilijker verwerken en dan gaat de kwetsbaarheid meer opspelen.”

Judith Steemers, arts VG bij Novicare

Samen hierdoorheen

Mirjam oordeelde dat dit geen psychiatrie was. Samen met de gedragswetenschapper maakten Judith en Mirjam vervolgens afspraken wie wat monitort en wanneer het eventueel nodig is om weer op de lijn te komen bij Judith. Mirjam: “De onrust en bezorgdheid bij de begeleiding waren helder. Het hielp dat ik hen kon geruststellen en dat de gedragswetenschapper hen kon ondersteunen in de bejegening.” Judith: “Mirjams observatie bracht rust en dat is veel waard. Dit geeft de cliënt het vertrouwen dat hij op zijn omgeving kan leunen. Hij is op een goede manier door deze periode heen gekomen en hierbij hadden we elkaar echt nodig.”

 

 

Crises voorkomen

Beiden benadrukken dat deze twee perspectieven essentieel zijn voor de cliënt én diens omgeving, omdat psychiatrische diagnoses direct invloed hebben op behandelkeuzes en medicatie. Ze kunnen het daarom iedereen aanraden om open te staan voor deze samenwerking tussen GHZ en GGZ. Judith: “Voor deze groep werkt dit veel beter. Wij hebben hiermee echt crises en verhuizingen kunnen voorkomen. Op een crisisplek binnen de GGZ of GHZ horen zij eigenlijk niet thuis. En eenmaal uit de crisis zijn ze gelukkig op deze locatie.”

Wees niet bang

In de praktijk vinden beleid en afstemming grotendeels plaats tussen Judith en Mirjam. De psychiater is beschikbaar voor overleg en formele handelingen, zoals voorschriften. Verder monitort hij de beoordelingen van Judith en Mirjam. Mirjam: “GHZ en GGZ worden door regelgeving kunstmatig gescheiden, maar in de praktijk is dit gewoon niet zo. Wees niet bang om in elkaars vaarwater te zitten, maar stem dat gewoon goed af. Judith en ik vinden het allebei ook mooi om van elkaar te leren. Uiteindelijk heb je er zelf baat bij als je kunt terugvallen op de kennis van de GHZ of de GGZ, het is bovendien veel cliëntvriendelijker.” Judith: “Samen kunnen wij het gat tussen de GHZ en de GGZ dichten.”

Wil je meer weten over deze werkwijze en hoe deze ook in jouw organisatie in te zetten? Stuur ons een bericht, we gaan graag met je in gesprek.

Meer nieuws

Meld je aan voor onze nieuwsbrief