Nieuws

30 april 2026

Stepped care voor paramedici: zo organiseren Frion en Novicare dit

Zorgorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking Frion stapte in 2024 over op een stepped care werkwijze voor paramedici. De medische en verpleegkundige as gingen hen al voor. De volledige schil rondom cliënten kan hen nu 24/7 de juiste aandacht en zorg bieden op het gebied van voeding, beweging en leefstijl. Novicare hielp dit proces vorm te geven. Diëtisten Elsemiek van der Blom (Frion) en Lenke Melman (Novicare) reflecteren op de reuzenstappen die zijn gezet: “Het vraagt om een andere houding.”

Als kartrekker van de vakgroep Diëtetiek bij Frion zat Elsemiek van der Blom vanaf het begin aan tafel met de betrokkenen van Novicare om de stepped care-werkwijze vorm te geven, dat wil zeggen: direct doen wat passend is voor de cliënt en hierbij professionals optimaal laten werken vanuit hun expertise. Met een multidisciplinaire groep zorgprofessionals beantwoordden ze deze vragen: welke taken vallen onder onze verantwoordelijkheid? Over welke kennis en vaardigheden beschikken we? Aan wie kunnen wij deze overdragen en wat heeft diegene daarvoor nodig?

 

“In eerste instantie vond ik het lastig om de vertaalslag te maken naar de praktijk,” vertelt Elsemiek. “Daarom sloot Lenke twee keer aan bij het overleg. Dankzij de voorbeelden die zij als diëtist gaf van de manier waarop Novicare stepped care invult voor paramedici, was ik in staat dit principe handen en voeten te geven binnen de diëtetiek in onze organisatie.”

Grootste veranderingen

“Ik ben heel benieuwd om te horen hoe haar vakgroep stepped care inmiddels heeft ingericht”, vertelt Lenke. “Er is een groot verschil tussen diëtetiek voor ouderen en mensen met een verstandelijke beperking. Wat zijn de grootste veranderingen geweest voor jou en je vakgroep?” Elsemiek: “Ik kan mijn aandacht nu geven waar deze het meest nodig is: aan cliënten met complexe klachten.”

 

De inrichting van stepped care binnen de GHZ is misschien anders, maar de effecten zijn hetzelfde. Lachend vertelt Elsemiek dat haar werkplezier enorm is toegenomen door de stepped care-werkwijze: “Ik ervaar meer overzicht en rust. Maar bovenal ben ik blij met wat het de cliënten brengt: wij kunnen hen sneller helpen, hebben ruimer tijd voor hen en het is een meer gecontroleerd, multidisciplinair proces.” Elsemiek legt uit dat ze hierdoor als (para)medici beter zicht hebben op de vitaliteit van de cliënt. Dit maakt dat ze de begeleiding en adviezen beter op elkaar kunnen afstemmen.

 

 

Lege plekken in de agenda

Waar de vakgroep Diëtetiek binnen Frion eerder bestond uit twee diëtisten plus een medewerker voeding, bestaat deze inmiddels – mede door een bestuurlijke fusie met een met zorgorganisatie Baalderborg – uit drie diëtisten en twee geschoolde medewerkers op het gebied van voeding en leefstijl (MD). Taken als mails beoordelen en beantwoorden liggen nu grotendeels bij de MD’s. Op basis van een stroomschema bepalen zij waar de (zorg)vraag thuishoort. Ook maken zij nu bijvoorbeeld de afbeeldingen die de inhoud van een gezonde maaltijd symboliseren voor cliënten die niet kunnen lezen.

Elsemiek van der Blom, diëtist bij Frion

 

De grootste verandering is nog dat de MD’s cliënten behandelen met een niet-complexe zorgvraag en -achtergrond, zoals over de richtlijnen goede voeding. Dit alles scheelt de diëtisten veel tijd. Waar ze eerder nog geen gaatje konden vinden voor een kop thee tussendoor, ontstonden er nu zelfs lege plekken in de agenda. Een omslag. Elsemiek: “En precies deze tijd konden we gaan gebruiken voor preventie, voorlichting en verdieping van onze vakkennis.”

 

“Bovenal ben ik blij met wat het cliënten brengt: wij kunnen hen sneller helpen, hebben ruimer tijd voor hen en het is een meer gecontroleerd, multidisciplinair proces.”
– Elsemiek van der Blom, diëtist bij Frion

 

 

Jezelf overbodig maken

Onder de paramedici heeft in die periode de zorg geleefd dat zij zichzelf overbodig maken. “En dat proces kunnen mensen heel spannend vinden”, reageert Lenke. “Vroeger waren we van mening: hoe meer uren je had, hoe meer je ertoe deed. Maar het stepped care-denken vraagt om een heel andere houding, waarbij je leert denken op beleidsniveau en uitvindt hoe je groepen zelfredzamer kunt maken. Je wilt dat het zorgteam zelf weet wat de juiste voeding is voor een bewoner en hoe zij problemen met voeding in een vroeg stadium zelf kunnen oplossen, in plaats van te wachten tot het ernstiger wordt en de diëtist nodig is. En dit begint bij jou als behandelaar, die meer ruimte krijgt in de agenda. Er wordt ook wel gezegd: ‘De beste diëtist is de diëtist die niet meer nodig is’”, besluit Lenke met een lach.

 

Lenke Melman, diëtist Novicare

Meer dan behandelen

“Inderdaad”, beaamt Elsemiek. “En inmiddels is dit het nieuwe normaal. De tijd die over is naast de zorg voor cliënten, geeft de mogelijkheid om presentaties te geven op groepen over gezonde leefstijl, of het hoe, waarom en wanneer inschakelen van de diëtist. Het biedt verder ruimte om protocollen uit te schrijven voor verschillende klachten en om een databank te maken, waar iedereen belangrijke informatie kan vinden over voeding. Als diëtist kun je daarnaast eens meelopen met een collega en elkaar feedback geven. En ook belangrijk: het koken met bewoners en/of begeleiders en zo samen een gezonde én lekkere maaltijd of borrelplank maken.”

 

Samen (uit)dragen

Waar Novicare met een Medisch Secretariaat werkt dat triage doet en afspraken maakt, heeft Frion gekozen voor een behandelsecretariaat dat de afspraken met de diëtisten inplant. De intake van een nieuwe cliënt gebeurt standaard via Teams met de persoonlijk ondersteuner (PO)/Teamtaakhouder Leefstijl en/of een familielid of wettelijk vertegenwoordiger.

Elsemiek: “De cliënt zelf sluit in principe niet aan, omdat het meestal voor hen niet te volgen is. Wel bieden we op een ander moment de mogelijkheid om kennis te komen maken. Bij de eindevaluatie zijn ook de persoonlijk ondersteuner van de cliënt en de gedragsdeskundige aanwezig om het afgesproken beleid verder te dragen. Daarnaast hebben we op elke groep een aanspreekpunt met wie wij kunnen overleggen. Binnenkort krijgt de Teamtaakhouder Leefstijl hiervoor uren toebedeeld, zodat deze de gezonde leefstijl kan gaan bewaken. Met elkaar kunnen we dan deze samenwerking verder ontwikkelen.”

“Je wilt dat het zorgteam weet wat de juiste voeding is voor een bewoner en hoe zij problemen met voeding in een vroeg stadium zelf kunnen oplossen, in plaats van te wachten tot het ernstiger wordt en de diëtist nodig is.”
– Lenke Melman, diëtist bij Novicare

 

Hoe reageren cliënten en ondersteuners?

“Hoe reageren cliënten en persoonlijk ondersteuners op de veranderingen?”, vraagt Lenke aan Elsemiek: “Waar zij bijvoorbeeld aan moeten wennen, is dat het ook de MD kan zijn die reageert op een vraag. De begeleiders mogen gaan ervaren dat deze ook vakkundig is. Daarnaast kan het wennen zijn dat we efficiënter zijn gaan plannen. Eerder kwam het voor dat we om 11:00 uur in Steenwijk een afspraak hadden en om 14:00 uur in Hardenberg, bijna zestig kilometer verderop. Dat is verleden tijd. We zijn nu één keer per maand op maandag in Steenwijk. Dan kan het voorkomen dat de begeleider iets moet regelen om de cliënt later naar de dagbesteding te laten gaan. Het helpt als wij het voorbeeld van het ziekenhuis gebruiken: daar kun je ook niet kiezen wanneer de arts je ontvangt. Maar al met al merken we dat de nieuwe mindset van de cliënten 24/7 omringen met goede, specialistische zorg steeds meer landt. Op de eerste bijeenkomst voor de aanspreekpunten op de groep kwamen er 24 af en op de laatste al 60.”

 

 

Uitdaging in coachende rol

Uitdagingen zijn er natuurlijk ook. Want geregeld gebeurt het dat een cliënt wiens behandeling is afgerond na een aantal maanden weer wordt aangemeld met dezelfde klachten. Elsemiek: “We mogen ons verder ontwikkelen in onze coachende rol, zodat de begeleiders op de groepen onze adviezen in de praktijk brengen en de cliënt hiermee helpen. Binnenkort gaan we met elkaar een tweedaagse training volgen in motiverende gesprekstechnieken.”

 

 

Positiever, meer energie

Elsemiek merkt dat collega’s steeds positiever worden en meer energie uit hun werk halen: “Door stepped care komt ieders expertise meer aan het licht. Hierdoor kunnen we ook op inhoud onze taken beter verdelen.” Lenke valt haar bij: “De cliënt is er beter door geholpen en zelf worden we er blijer van.”

 

 

 

Meer weten? 

Mieke Draijer, medisch manager bij zorgorganisatie Frion, en Jet Wiechers, directeur bij Novicare, vertellen over de achtergrond van dit project. Je leest het in dit artikel: Stepped care voor paramedici: altijd de juiste zorg dichtbij.

Eens van gedachten wisselen over stepped care binnen jouw organisatie? Stuur ons een bericht, we gaan graag met je in gesprek.

Meer nieuws

Meld je aan voor onze nieuwsbrief